مصطفى النوراني الاردبيلي
23
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
برداشت محصول از اعضاى مختلف گياه : 1 - ريشه بلادون را در اواخر تابستان از گياه دو ساله به دست مىآورند و در اين هنگام نيز پس از آنكه ريشه گياه از زمين خارج گرديد ، بقاياى ساقه هوايى را قطع كرده ، آن را به قطعات كوچك تقسيم و سپس در گرماى ملايم ، يا در اتو خشك مىنمايند 2 - برگ بلادون را بايد در اواخر خرداد تا تير ماه يعنى زمانى كه گلها در شرف پژمرده شدن مىباشند ، چيد ، زيرا در اين هنگام ، برگ گياه داراى حد اكثر مقدار آلكالوئيدهاست . خشك كردن برگ بلادون بايد به سرعت انجام گيرد و اگر در اين عمل دقّت شود ، رنگ سبز زيباى آن حفظ خواهد شد . 3 - ميوه بلادون را در دو مرحله مىچينند ، مرحله اول : هنگامى كه هنوز ميوه سبز رنگ است . مرحله دوم : زمانى كه ميوه كاملًا رسيده و سياه رنگ مىباشد . ميوههاى سبز به مصارف استخراج نوعى مادّه رنگى مورد استفاده در نقّاشى مىرسد . محل رويش : در نواحى شمالى ، گيلان : طوالش ، اسالم ، راه اسالم به خلخال ( پيمان - رويا زرگرى ) ، در ارتفاعات 1500 - 1250 مترى ، گردنه حيران در 500 مترى ، راه چالوس ، ارتفاعات دلير ( سام دليران ) . شار مشخصات : شمشاد وحشى درختچهاى است كه در خارج از جنگلها و در شهرها بلندى آن كم و 2 - 1 متر و در جنگلهاى شمال و مناطق مناسب 6 - 5 متر مىباشد . از نظر تركيبات شيميايى در برگ و پوست ريشه شمشاد وحشى علاوه بر اسانس و صمغ چهار آلكالوئيد به نامهاى بوكسلين ، پارابوكسلين ، بوكسى نيدين و بوكسى نامين مشخّص شده است . « 1 » به فارسى شمشاد ، كيش و شمشاد وحشى جنگلى گويند و در كُتب طبّ سنّتى با نامهاى بقس و شجرة البقس آورده شده است .
--> ( 1 ) - معارف گياهى ، ج 2 ، ص 115 .